U baat een rendabele horecazaak uit, met een mooie reputatie, een flink parcours en een zeldzaam lange staat van dienst, een trouw cliënteel, goed onderhouden professioneel materiaal en balansen die meer dan geruststellend zijn, en daarbovenop een team dat al sinds jaar en dag stabiel is. Op papier lijkt alles aanwezig om een koper op zoek naar rendement te overtuigen — daar bent u zelf van overtuigd, en wie zou dat niet zijn? En toch: de telefoon blijft stil, kandidaten draaien om de hete brij heen en halen u het bloed onder de nagels vandaan.
Grégory Sorgeloose, medezaakvoerder van het kantoor Sorgeloose & Trice, gespecialiseerd in de overname van horecazaken, ontleedt deze tendens.
Omgekeerd ziet een leegstaande voormalige horecazaak, recht aan de overkant, zonder handelsfonds en zonder cliënteel en in een eerlijk gezegd middelmatige staat, in enkele dagen tijd meerdere tientallen aanvragen passeren. Is de markt gek geworden? Zijn horeca-ontwikkelaars gestopt met het zoeken naar rendabele zaken? Of maken we simpelweg een grondige verschuiving in hun selectiecriteria mee? Eén zaak is zeker: meer dan 65 % van de kandidaten die ons vandaag contacteren, zoekt niet langer een goed presterend handelsfonds om over te nemen, maar een plek waarin ze hun eigen concept kunnen ontwikkelen. Een evolutie die de codes van de markt op hun kop zet… We ontleden het…
De hoofdvraag vandaag is niet langer de rendabiliteit
Decennialang kwam een horecazaak overnemen vooral neer op het overnemen van een onderneming. Kandidaten analyseerden de balansen, de handelshuur, de staat van het materiaal, de stabiliteit van het personeel of nog de reputatie van de zaak. De meest nauwgezetten onder hen spendeerden zelfs meerdere dagen aan het discreet observeren van het aantal klanten dat in- en uitliep, omdat de jaarrekeningen niet altijd een getrouw beeld gaven van de realiteit op het terrein. Die tijd is niet volledig verdwenen, maar vormt niet langer de meerderheid van de profielen die we ontmoeten. De eerste vragen zijn veranderd. Is het pand goed gelegen in die of die straat? Hoe breed is de etalage? Is het een hoekpand? Is er een brouwerijcontract? Heeft het pand veel lichtinval? Kan je er makkelijk een nieuw concept ontwikkelen? De economische logica heeft geleidelijk een belangrijke plaats afgestaan aan een puur creatieve logica. De nieuwe ontwikkelaars kopen geen activiteit meer; ze zoeken voortaan een drager om hun eigen project tot leven te brengen. En als daarvoor een handelsfonds betaald moet worden, dan met tegenzin en na een (zeer) openhartige onderhandeling, die soms als vijandig wordt ervaren.
Heruitvinden in plaats van overnemen
De verandering is bijzonder zichtbaar bij de nieuwe generaties ondernemers. Met vaak beperktere middelen dan hun voorgangers (en dat zal binnen enkele jaren veranderen, dat wensen we hen toe, zodra de ervaring er is), maar met een onverwoestbare wil om een zaak naar hun eigen beeld te creëren, als een teken voor het nageslacht, hechten Gen Z en in mindere mate Gen Y bijzonder veel belang aan het potentieel van de plek in plaats van aan haar verleden, hoe glorieus dat ook was. Mooie cementtegels, een karaktervolle gevel, een brede etalage, de sfeer van een straat of nog een lage huurprijs kunnen vandaag zwaarder doorwegen in een aankoopbeslissing dan een comfortabele omzet, een efficiënt team of een bewezen rendabiliteit. De buurt is een criterium op zich geworden. Velen wachten liever meerdere maanden om het gegeerde adres te bemachtigen dan onmiddellijk een nochtans rendabele zaak over te nemen in een wijk die niet bij hun identiteit past. De mooiste zaken zijn dus niet langer systematisch de meest gegeerde. En veel overlaters begrijpen die recente move niet, en blijven prijzen hanteren uit een ander tijdperk, bedoeld voor een andere generatie.
De waarde van een clean dossier
Nog een grote evolutie: de administratieve kwaliteit van een dossier is een echt verkoopargument geworden. Lange tijd hebben heel wat Brusselse zaken geopereerd in een zekere administratieve tolerantie en een bijzonder ondoorzichtige gaussiaanse waas. Ongepaste stedenbouwkundige bestemmingen, terrassen in binnengebieden die nooit echt toegelaten werden, dampkappen geplaatst zonder vergunning, functiewijzigingen die nooit geregulariseerd werden… allemaal situaties waarover de overnemers van vroeger zelden twijfelden, maar die die van vandaag afschrikken. En laten we toegeven dat administratieve transparantie performante overheidstools vereist die er helaas nog altijd niet zijn.
Vandaag willen ontwikkelaars een duidelijke en gecontroleerde situatie. Niet uit overdreven voorzichtigheid, maar omdat ze hun energie willen besteden aan het ontwikkelen van hun concept, niet aan het regulariseren van benaderingen die uit het verleden geërfd zijn, een verleden waarin trouwens alles bij benadering en oncontroleerd gebeurde.
Eén vraag verdient overigens gesteld te worden. Hoe kan een Gewest dat ondernemers wil aantrekken nog een dermate complex parcours opleggen om simpelweg de werkelijke stedenbouwkundige situatie van een horecazaak te kennen? In een tijd waarin bijna alles gedigitaliseerd wordt, wordt het ontbreken van één gewestelijk loket waar men snel alle vergunningen en verplichtingen van een zaak kan opvragen, steeds moeilijker te begrijpen. België, land van het surrealisme, biedt nog veel potentieel.
Lees ook > Investeren in Brussel: het overzicht van de vaak onbekende gewestelijke premies in de horeca 1/2
Vrijheid: nieuwe economische waarde
Die zoektocht naar vrijheid verklaart waarom zaken die gebonden zijn door een brouwerijcontract vandaag veel minder enthousiasme oproepen dan vroeger. Het gaat er niet om de essentiële rol van de brouwers, historische partners van de Belgische horeca, in vraag te stellen. Wel is het toegestaan zich vragen te stellen bij een model dat geërfd is uit een tijd waarin de uitbater zich meer aanpaste aan de beperkingen van zijn omgeving dan dat hij zijn eigen identiteit opbouwde. Brouwers hebben immers vaak, en logischerwijs, de gave om de concepten die ze onder contract onderbrengen te sturen, en zo elk afwijkend concept te vermijden dat de verkoop van hun bierproducten niet voldoende zou doen floreren. Zo zal een verhuurder-brouwer meer dan waarschijnlijk een pizzeria of een Aziatisch concept weigeren ten voordele van een Belgische brasserie waar men, logischerwijs, meer bier zal verkopen. De samenvatting mag karikaturaal lijken, maar dat is ze uiteindelijk niet zozeer.
De nieuwe ontwikkelaars denken anders. Ze willen hun producten kiezen, hun kaart samenstellen, hun verhaal vertellen via hun producten en een concept ontwikkelen dat tot in de kleinste details coherent is. In die logica wordt elke beperking die op vlak van product wordt opgelegd, ervaren als een inperking van hun creatieve vrijheid. De markt heeft dat perfect geïntegreerd: bij een vergelijkbare ligging geniet een zaak die vrij is van elke verbintenis vandaag van een grotere aantrekkelijkheid en, heel vaak, van een hogere waarde dan een directe neef onder de greep van een brouwer.
Conclusies
De horecamarkt is niet irrationeel geworden. Ze heeft simpelweg andere prioriteiten. De ontwikkelaars van vandaag zoeken niet langer uitsluitend een rendabele onderneming; ze zoeken de voorwaarden die hen in staat stellen een zaak te creëren die trouw is aan hun visie. Die evolutie begrijpen is essentieel geworden, zowel voor kandidaat-overnemers als voor eigenaars die hun zaak willen overlaten. Want een markt wordt nooit alleen bepaald door wat ze verkoopt, maar vooral door wat haar kopers zoeken. En op dat punt wordt er wel degelijk een nieuwe pagina geschreven.
Lees ook > Investeren in Brussel: het overzicht van de vaak onbekende gewestelijke premies in de horeca 2/2






