Wat met een brunch ter plaatse? Een puntzak friet om mee te nemen? Een maaltijd geleverd zonder bediening? Of een koffie aan de toog? In de horeca heeft deze situatie veel voordelen. Tussen verlaagde tarieven, regels voor de verdeling, documentatieverplichtingen en het btw-vrijstellingsstelsel vereist de correcte toepassing van de btw een grondige kennis van de geldende regels. Deze gids biedt een heldere, gestructureerde en actuele kijk op de btw-regels, geïllustreerd met concrete praktijkgevallen. Hij belicht vakende subtiliteiten en waarschuwt voor valkuilen. Het is een uitstekend instrument om fiscale verantwoordelijkheid, rechtszekerheid en consumentenbescherming te combineren.
Deur Nathalie Beernaert, Advocaat bij Cairn Legal
Wettelijk kader
De toepasselijke btw-tarieven en hun voorwaarden zijn vastgelegd in het Koninklijk Besluit nr. 20 van 20 juli 1970. Er gelden drie tarieven:
- Het normaal tarief van 21 %, van toepassing op alle belaste handelingen tenzij anders bepaald;
- Het verlaagde tarief van 12 %, van toepassing op bepaalde diensten, zoals maaltijden die ter plaatse worden geconsumeerd in horecazaken;
- Het verlaagde tarief van 6 %In aanvulling op het bovenstaande behouden we ons het recht voor om het gebruik van onze producten te beperken, inclusief kant-en-klare voedingswaren en niet-alcoholische dranken.
De berekening van de wettelijke vergoeding is gebaseerd op een juridische analyse van de aard van de handeling: een dienst of een levering van goederen. Daarnaast zijn de plaats van toestemming, de aard van het product en de duur van de levering allemaal belangrijke aspecten van een sleutelrol.
De belangrijkste scheidingslijn in de horecasector is die tussen consumptie ter plaatse in afhaalverkoop.
Maaltijden ter plaatse geconsumeerd
Wanneer een maaltijd wordt geserveerd in een zaak die over de nodige voorzieningen voor consumptie ter plaatse beschikt — zoals tafels, meubilair, servies, een eetruimte of bediening — wordt de handeling juridisch beschouwd als een dienstverrichting in de zin van het Btw-Wetboek.
Die kwalificatie steunt op het feit dat de geleverde dienst verder gaat dan louter het aanbieden van voeding, omdat er zowel materiële als menselijke elementen worden toegevoegd die rechtstreeks bijdragen aan de beleving van de consument.
Volgens bijlage B van het koninklijk besluit nr. 20 van 20 juli 1970 geldt voor de levering van maaltijden in dit kader het verlaagde tarief van 12%.
Deze regeling omvat onder meer warme en koude gerechten die worden geserveerd in restaurants, brasseries, snacks, hotels en cafés die een ruimte hebben ingericht voor consumptie ter plaatse.
De levering van dranken — zowel alcoholisch als niet-alcoholisch — blijft daarentegen onderworpen aan het standaardtarief van 21%, ook wanneer ze deel uitmaken van de totale dienstverlening. Dat betekent dat een menu met voorgerecht, hoofdgerecht en een drank (wijn, bier, frisdrank of water) moet worden opgesplitst op ticket of factuur, zelfs wanneer de prijs als forfait wordt weergegeven.
Belangrijke voorbeelden:
Een klant eet ter plaatse een pizza, een salade en een glas wijn in een pizzeria: de uitbater past 12% toe op de pizza en de salade, en 21% op de wijn.
In een zaak die vaste menuformules aanbiedt, zoals een formule voorgerecht-hoofdgerecht-drank aan 25 €, moet op het ticket duidelijk worden aangegeven welk deel van de prijs onder 12% valt en welk deel onder 21%.
Een brunch die aan tafel wordt geserveerd in een hotel met self-servicebuffet: 12% op het eten, 21% op de dranken.
Een ontbijtformule met koffie, viennoiserie en sinaasappelsap moet, wanneer ze ter plaatse wordt geserveerd, eveneens worden opgesplitst tussen de levensmiddelen (12%) en de dranken (21%).
Deze onderscheidingen en de verplichting tot opsplitsing vormen een belangrijk fiscaal aandachtspunt in de dagelijkse praktijk van horecaprofessionals.
Afhaalverkoop van levering
Wanneer voedingsproducten worden afgehaald of geleverd zonder bijkomende diensten, spreken we van een levering van goederen.
- Kant-en-klare voeding en niet-alcoholische dranken vallen onder het verlaagde tarief van 6 %mits opgenomen in bijlage A van KB nr. 20.
- Alcoholische dranken en bepaalde producten (zoals kaviaar) vallen onder het tarief van 21 %.
Praktisch advies:
- Broodje en frisdrank om mee te nemen: 6 %.
- Fles wijn of bier: 21 %.
- Bereide maaltijd geleverd via Uber Eats zonder bediening: 6 %.
Producten die niet op bijlage A staan, vallen altijd onder 21 %, zelfs bij afhaling of levering.
Specifiek geval: foodtrucks en mobiele snacks
De btw-behandeling hangt hier sterk af van de omstandigheden:
1. Verbruik ter plaatse (binnen of buiten)
Als er infrastructuur is voorzien (tafels, stoelen, borden, bestek, tenten, enz.), is er sprake van een dienst: 12 % btw.
Voorbeelden:
- Statafels op een beurs met foodtrucks: dienst (12 %).
- Festival met zitplaatsen en eethoeken: dienst (12 %).
2. Afhaalverkoop
Geen of niet-gebruikte infrastructuur? Dan is het een hefboom van goederen: 6 % van 21 %.
Voorbeelden:
- Hotdog meegenomen zonder gebruik van tafels: levering.
- Voeding in meeneemverpakking geconsumeerd ouderen: levering.
3. Privé-evenementen
Wordt een foodtruck ingehuurd door een onderneming of particulier om op locatie te cateren, dan is het een dienst (12 %).
4. Publieke evenementen
De bezoeker betaalt de foodtruck rechtstreeks:
- Met infrastructuur = dienst (12 %).
- Zonder of geen gebruik ervan = levering (6 % of 21 %).
De verpakking (bakje, zakje, etc.) is een extra indicatie.
Automatenverkoop van maaltijden en dranken
Verkoop via automaten wordt beschouwd als levering van goederen.
- Niet-alcoholische dranken (frisdrank, sap, koffie, water): 6 %indien opgenomen in bijlage A.
- Alcoholische dranken (bier, wijn, sterke drank): 21 %.
- Voorverpakte gerechten (pasta, croque-monsieur, soep): 6 % als in bijlage A, anders 21 %.
Van locatie van de automaat (straat, wachtruimte, kantoor) heeft geen invloed op het tarief.
Verplichting tot ventilatie en bewijsvoering
Volgens het btw-wetboek en KB nr. 1 van 29 december 1992 moeten handelingen met verschillende btw-tarieven expliciet geventileerd worden op kassabonnen of facturen.
De kassa’s (GKS – Geregistreerde Kassasystemen) moeten worden geconfigureerd zodat het juiste producttype wordt geregistreerd.
Bij gebreken kan de fiscus:
- De hele operatie herkwalificeren aan 21 %;
- Dozen opleggen;
- Rente op achterstallige btw vorderen.
Vanbewijslast ligt bij de ondernemer: alle documentatie moet actueel en volledig zijn (technische fiches, menukaarten, kassaparameters, audits, commerciële documenten met toegepaste tarieven).
Btw-vrijstellingsregeling: toepassingsgebied en beperkingen
Volgens artikel 56bis van het btw-wetboek kunnen Belgische belastingplichtigen kiezen voor de vrijstellingsregeling als hun jaarlijkse omzet onder de €25.000 (excl. btw) blijft. Er geldt een tolerantie van 10 % overschrijding.
Dit facultatieve systeem:
- Vrijstellen van btw-aangiften en facturatie;
- Laat echter geen aftrek van btw toe.
Het is geschikt voor zeer kleine structuren zoals mobiele snacks of occasionele activiteiten.
Deze regeling isniet verenigbaar met een GKSDit is omdat het bedoeld is om te gebruiken, maar het houdt ook een aantal beperkingen in.
Een overschrijding van de omzetdrempel leidt automatisch tot overgang naar het gewone regime. Professionelen moeten dus waakzaam zijn bij seizoenspieken of activiteitsexpansie (levering, evenementen, enz.).
Opgelet: vanaf 1 juli 2025 worden de toegangvoorwaarden tot dit regime aangescherpt onder de Europese hervorming “btw-vrijstelling 2025”.
Besluit
De btw-regels beheersen betekent: fiscale conformiteit, professionele geloofwaardigheid en gemoedsrust. Met duidelijke kennis, goed ingestelde tools en sluitende documentatie wordt de btw geen last meer, maar een beheersinstrument.
Anticiperen in plaats van ondergaan. Structureren in plaats van improviseren: dat is de sleutel om van een fiscale verplichting echt managementvoordeel te maken.
Nathalie Beernaert
Voorstander bij Cairn Legal
Cairn Legal is een onafhankelijk advocatenkantoor in Brussel, erkend om zijn expertise in ondernemingsrecht, fiscaliteit en geschillen. Hij biedt Belgische en internationale cliënten juridisch advies dat zowel nauwkeurig als responsief is.
