De horecasector in Brussel maakt een turbulente periode door. Het huidige economische klimaat, in combinatie met een reeks welbekende gevaren (inflatie, fiscaliteit, personeelstekort, enz.), zorgt voor een zorgwekkend landschap. Bovendien is de sector ondervertegenwoordigd in termen van het aantal bedrijven (6% van alle KMO’s in Brussel), met een faillissementspercentage van 17%, d.w.z. bijna 3 keer meer faillissementen dan zijn werkelijke economische gewicht. Grégory Sorgeloose, co-directeur van Sorgeloose & Trice, een firma die gespecialiseerd is in de verkoop van horecabedrijven, geeft inzicht in de situatie.
S.O.S. faillissementen nemen toe
2025 lijkt deze trend niet te keren. Integendeel, het faillissementspercentage, dat structureel hoger ligt dan gemiddeld, maakt nu deel uit van een langetermijntrend. Kortom, het is een draaimolen van winkels die openen en sluiten in de hoofdstad, vaak met menselijke tragedies die zich achter de schermen afspelen. Maar een wals is een vrolijke beweging…
Als Darwin zichzelf aan tafel uitnodigt
De vergelijking is misschien verrassend, maar wel logisch: de theorie van natuurlijke selectie van de beroemde Engelse naturalist lijkt ook van toepassing op de horeca. Even een geheugensteuntje van je biologiecursus: individuen (in dit geval Horeca) met de eigenschappen die het beste passen bij hun omgeving (in dit geval de markt) hebben een betere kans om te overleven en zich voort te planten (in dit geval te ontwikkelen). Dus het enige wat je hoeft te doen om te (over)leven is de trends en verwachtingen van de markt volgen? Helaas is het niet zo eenvoudig.
Twee profielen lijken het erg goed te doen: de veilige havens, die de status van ‘klassiekers’ hebben verworven en gericht zijn op de lange termijn terwijl ze de mode passeren, en aan de andere kant van de schaal, de ultragepolijste concepten in fase met de meest geavanceerde trends van het moment. Maar achter de trendy façade van de laatstgenoemden zijn veel projecten gebaseerd op onzekere opstellingen, kortstondige huur of riskante financiering, met een hoog sterftecijfer als gevolg. Het is gemakkelijk om toe te juichen, maar hoewel de horeca vandaag de dag weet hoe ze trends moet lezen, vergeet ze over het algemeen dat ze net zo snel weer verdwijnen als ze verschijnen. Financierings- en commerciële overeenkomsten daarentegen overleven helaas langer. De zoete alchemie van duurzaamheid, trends en winstgevendheid is absoluut een vergelijking met veel onbekenden.
Tussen schipbreuk en vernieuwing
Afhankelijk van het feit of je een exploitant bent die op de rand van de afgrond staat (dus er nog niet in zit), met rode ogen door te korte nachten, of juist een jonge ontwikkelaar die op zoek is naar de droomplek om de testversie van een toekomstige succesvolle keten te openen, geïnspireerd op een Californisch concept, zal de pitch anders zijn. De eerste zal lijden onder wat hij beschouwt als een grove onrechtvaardigheid, en we kunnen hem geen ongelijk geven, terwijl de tweede zal wachten op slechts één ding: om zijn slag te slaan en de juiste locaties tegen de juiste prijs te kiezen.
Er zitten altijd twee kanten aan elke medaille en gastvrijheid is altijd een sector geweest die gedreven werd door passie, maar die ook rijmt met dwaasheid. Sommige mensen maken fouten, of ze dat nu leuk vinden of niet, en betalen daar een hoge prijs voor. Anderen profiteren van hun ongeluk om hun eigen geluk te creëren.
Commercieel gezien durven we te denken dat dit een noodzakelijk kwaad is, zoals de theorie van natuurlijke selectie. Deze faillissementen, hoe wreed ze ook mogen zijn, maken deel uit van een regeneratiemechanisme: recyclage van verouderde bedrijfseenheden, goodwill die vrijkomt tegen lage prijzen waardoor de komst van jonge ondernemers met minder geld en vaak met uitstekende disruptieve ideeën mogelijk wordt, een schonere markt, talloze kansen voor horeca-investeerders, waardoor een voedingsbodem ontstaat voor het nemen van berekende risico’s. In die zin werkt de huidige crisis als een katalysator voor transformatie. En om zeker te zijn, het is slechts tijdelijk, met een generatiewisseling als gevolg.
Een sector in volle verandering
Lange tijd werd de Brusselse horeca gedomineerd door familiebedrijven en buurtwinkels. Vandaag maakt ze een grondige omwenteling door en deze overblijfselen uit het verleden doorstaan de technische keuring niet meer, ondanks hun ouderwetse charme. Ze worden systematisch vervangen door moderne formules. Maar je begrijpt waar ik heen wil: wat in de mode is, raakt uit de mode en de gemiddelde levenscyclus van hospitalityconcepten krimpt tot 3 of 5 jaar, vergeleken met een gemiddelde van 7 tot 10 jaar een paar jaar geleden, dat een mensenleven kon duren. Het tempo van de veranderingen is razendsnel, openingen en sluitingen volgen elkaar snel op.
Er gaat bijna geen week voorbij zonder dat er vanuit het niets een nieuwe hotspot opduikt. Als je beter kijkt, zie je dat deze juweeltjes vaak wortel schieten, soms in voorheen genegeerde of vergeten buurten, soms in de as van andere zaken die failliet zijn gegaan, soms als waardige opvolgers van een verouderd concept.
Venster op de toekomst
Brussel verandert. Net als zijn inwoners, zijn openbare voorzieningen en zijn ambities. Deze verandering is teweeggebracht door een generatieverschuiving. Deze creatieve destructie moet de tijd krijgen om tot bloei te komen, zodat er een horecalandschap ontstaat dat zeker anders is, maar gezond en evenwichtig, ook al lijkt het vandaag misschien chaotisch. Wordt vervolgd…
