Door Martin Stameschkine
Welke strategie moet je volgen om seksueel geweld en intimidatie op je feestlocatie aan te pakken? Deze vraag wordt al enkele jaren gesteld en verschillende organisaties bieden trainingen aan om praktische protocollen te ontwikkelen. Wij nemen een kijkje.
Zo’n 91% van de vrouwen is al eens het slachtoffer geweest van seksistische intimidatie, zo blijkt uit een recent rapport van Plan International België. Voor meer dan 80% van hen bestaat de intimidatie uit fluiten en seksistische opmerkingen, terwijl voor meer dan één op drie de intimidatie de vorm aanneemt van aanrakingen zonder toestemming. De elementen van de regionaal veiligheidsonderzoek uitgevoerd door veilig.brussel komen overeen: vrouwen geven vaker aan slachtoffer te zijn van seksuele of seksistische intimidatie in de openbare ruimte. De Brusselse uitgaanswereld probeert dit fenomeen al enkele jaren tegen te gaan met behulp van gespecialiseerde structuren. Een daarvan is Plan SACHA, dat in 2018 het licht zag tijdens het Esperanzah! festival. Een project dat sindsdien is uitgebreid naar feestelijke structuren in de breedste zin van het woord (bars, nachtclubs, studentenclubs, enz.) om hun teams te voorzien van een aangepaste toolbox.
De behoefte aan een vast protocol
Na deze eerste benadering en de presentatie van een theoretisch gedeelte, wordt een tweede module, bekend als actietheater, geïntroduceerd. Het personeel wordt uitgenodigd om in actie te komen om te leren hoe te reageren en de juiste houding aan te nemen, afhankelijk van het feit of ze de feiten te horen krijgen of getuige zijn van geweld uit de eerste hand. De trainingsdag wordt ook gebruikt om een ontwerphandvest en -protocol op te stellen die specifiek zijn voor de instelling en waarmee met verschillende soorten situaties kan worden omgegaan. “Het gezamenlijk opstellen van een protocol, met alle leden van het team, zal helpen om een gevoel van solidariteit en verantwoordelijkheid te creëren”, benadrukt Inès Ayyadi. Een mening die wordt gedeeld door Léa Dagbahio, projectmanager van nachtclub UMI, die een workshop van Plan SACHA heeft bijgewoond. “Deze dag heeft de banden tussen het team versterkt en ons aangemoedigd om mogelijkheden voor ontmoeting en uitwisseling te creëren”, benadrukt ze.
Het opgestelde protocol wordt gezien als een echt kompas dat de verschillende aspecten van een etablissement regelt, of het nu gaat om de bar, de entree of de dansvloer. Bij UMI is het proces zelfs uitgebreid naar gebieden waar geen publiek is, maar die net zo cruciaal zijn: “Door het opstellen van het protocol wisten we welke stappen we moesten nemen en konden we protocollen opstellen voor andere aspecten van de club, zoals een backstageprotocol en een protocol voor de technische ruimte (licht- en geluidsregeling)”, legt Léa Dagbahio uit.
Een zorgteam inschakelen
Bij de aangeboden trainingen moet onderscheid worden gemaakt tussen dagen die uitsluitend zijn gereserveerd voor het personeel van een instelling en dagen die zijn bedoeld voor het trainen van zorgteams (gespecialiseerde teams bestaande uit vrijwilligers). “We werken van geval tot geval, maar kleine organisaties gebruiken vaak de eerste training voor hun teams. Voor grote evenementen wordt het gebruik van een zorgteam daarentegen sterk aanbevolen”, zegt Inès Ayyadi.
Identificeren en identificeerbaar zijn
Het hangt allemaal af van de grootte van je evenement. Maar voor een nachtclub met een groot en gevarieerd publiek kun je het beste een duidelijk herkenbaar zorgteam opstellen, met een uniform of verlichte kazuifels, in een gebied waar het publiek naartoe kan gaan als ze zich zorgen maken. “Er kan ook een mobiel team rondlopen. Ze kunnen opgaan in de menigte, zelf ingrijpen of gewoon met het publiek praten. Naast het aanpakken van aanrandingen kunnen ze ook bijdragen aan risicobeperking, door ervoor te zorgen dat mensen niet te veel hebben gedronken of door ze eraan te herinneren dat er water bij de bar staat”, zegt Inès.
Op de vraag of een instelling zelf een protocol kan opstellen, benadrukt Inès de extreme behoefte aan gespecialiseerde structuren: “Het is echt riskant, zowel voor de instelling als voor het personeel, dat geconfronteerd kan worden met echt gewelddadige situaties en niet weet hoe te reageren. Het is gevaarlijk, zowel fysiek als psychologisch. De trainer benadrukt het belang van een collectief protocol: “Waar mogelijk is het echt nuttig om alle teams in een instelling of op een evenement samen te brengen en ze dezelfde informatie, dezelfde hulpmiddelen en met de hulp van een externe speler te geven.”
Welke stimulansen?
Trainingen voor personeel of vrijwilligers van feestelijke instellingen zijn absoluut niet verplicht, maar zou dat wel moeten? “Natuurlijk zou het in ons voordeel zijn als de overheid dergelijke opleidingen verplicht zou stellen, zelfs als dat betekent dat instellingen de middelen moeten krijgen om er toegang toe te krijgen als de financiële investering te groot is. Veel instellingen en organisatoren van evenementen hebben al het initiatief genomen. Maar ik denk dat sommige structuren baat zouden hebben bij meer stimulansen.
Doe mee met de Fam, voor een veiligere nacht in Brussel
De Fédération Horeca Bruxelles werkt samen met equal.brussels en het initiatief “Join the Fam”, een sensibiliseringscampagne tegen seksistische pesterijen en seksueel en gendergeweld in de openbare ruimte en het uitgaansleven. Wil je deelnemen aan een opleidingsdag met het SACHA-plan team?
Meer informatie: info@horecabrussels.be
Wat kun je doen als je getuige bent van pesterijen?
De 5D-methode
→ Afleiden: De getuige leidt de aandacht van de agressor af. Dit kan op verschillende manieren, afhankelijk van de situatie: doen alsof je het slachtoffer kent, lawaai maken, naar iets wijzen, doen alsof je de persoon die lastiggevallen wordt kent, beginnen te zingen, naar de tijd vragen, enz.
→ Documenteren: zonder jezelf in gevaar te brengen, is het heel belangrijk voor het slachtoffer om een scène van intimidatie te filmen, omdat deze video toelaatbaar bewijs kan vormen als ze een klacht indient bij de politie. Het is belangrijk om de personen op de video te kunnen identificeren en de datum, tijd en plaats van de aanval hardop te kunnen zeggen om dit bewijs concreter te maken. Aan de andere kant is het belangrijk om te onthouden dat het publiceren van dit soort video’s online en op sociale netwerken zonder toestemming van de betrokkenen kan worden opgevat als laster, en zelfs secundaire victimisatie kan betekenen voor het slachtoffer.
→ Rechtstreeks: Hierbij spreek je de aanvaller rechtstreeks aan op een krachtige, gezaghebbende manier en vraag je hem te stoppen, wat hem van zijn stuk kan brengen en hem kan doen vluchten.
→ Delegeren: De getuige zoekt hulp bij de aanwezigen of neemt contact op met gezagsdragers in de buurt (bar- of restaurantmanager, beveiligingspersoneel in een nachtclub). Deze methode kan nuttig zijn als de situatie voor zichzelf riskant lijkt, en kan toch het slachtoffer helpen.
→ Dialoog: Als je getuige bent van pesterijen en de aanvaller is vertrokken, kan het nuttig zijn voor het slachtoffer om te controleren of alles goed met haar gaat en om haar te helpen als dat niet zo is.
